Opvang van asielzoekers, statushouders en Oekraïners

17 september 2026 - Het college heeft een voorkeursrichting uitgesproken over de uitvoering van de Spreidingswet in Scherpenzeel. Dit houdt in dat wordt onderzocht of er in Scherpenzeel 100 tot 120 asielzoekers kunnen worden opgevangen. 

Het college realiseert zich dat het thema asielopvang leeft in de Scherpenzeelse samenleving en verschillende reacties oproept. Daarom gaan we inwoners de mogelijkheid geven om mee te praten over de mogelijke locatie en komt er ruimte om aanvullende voorwaarden mee te geven. Om de participatie goed te kunnen voorbereiden streven wij naar een start van het traject begin volgend jaar.

Grotendeels hetzelfde plan, nog geen locatie

Wethouder Aart van de Peut: “Het Scherpenzeelse aanbod om plek te bieden aan ontheemden is grotendeels gelijk aan het opvangplan van eind 2024. De belangrijkste wijziging ten aanzien van het vorige plan is dat we op dit moment nog geen locatie bepalen. We gaan dit samen met onze inwoners onderzoeken. Waar zijn er mogelijkheden en waar niet? En op welke locatie is het mogelijk om te voldoen aan voorwaarden die we gaan opnemen in het nog op te stellen veiligheidsplan? Over deze onderwerpen gaan we met onze inwoners in gesprek tijdens het komende participatietraject.”

Wettelijke taak van de gemeente

Gemeenten hebben op grond van de Spreidingswet de wettelijke taak om opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. Als gemeenten zelf geen invulling geven aan deze wet, kan het Rijk uiteindelijk besluiten hoe en waar opvang wordt georganiseerd. Om te voorkomen dat Scherpenzeel de regie kwijtraakt, gaat het college onderzoeken hoe en waar de opvang in onze gemeente een plek kan krijgen.

Plussen en minnen

Van de Peut: “Het college heeft deze voorkeursrichting niet zomaar gekozen. We hebben eerst mogelijke scenario’s uitgewerkt en daarvan de plussen en de minnen beoordeeld. Op basis daarvan hebben we ons besluit genomen. Dit voorkeursscenario gaan we samen met onze inwoners verder uitwerken.”

De uitkomst van het participatietraject is onderdeel van de gesprekken met het COA. Dit zijn gesprekken over onder andere de inrichting van de opvangvoorziening en omgeving, financiële gevolgen, juridische randvoorwaarden en veiligheid.

Waarop is dit besluit gebaseerd?

Scherpenzeel heeft mogelijkheden onderzocht om samen met de regiogemeentes tot een uitvoerbaar en verantwoord plan te komen. Daarvoor zijn vier mogelijkheden (scenario’s) beoordeeld door het college. Het college heeft besloten één scenario verder te onderzoeken. 

Er wordt in dit scenario voldaan aan de wettelijke verplichtingen uit de Spreidingswet, de opvangoplossing is toekomstbestendig, het biedt kansen voor woningen voor onze inwoners na afloop van de opvangtermijn, het COA zet zich in voor professionele begeleiding en beheer en de belasting voor de gemeentelijke organisatie op langere termijn blijft beheersbaar.

Conclusie

Elk scenario heeft voor- en nadelen. Het college heeft de informatie zorgvuldig afgewogen en heeft de keuze gemaakt voor scenario 3: opvang van 100 tot 120 asielzoekers. In dat scenario lopen we financieel geen risico en wordt de opvang volledig verzorgd door het COA.

Wethouder Aart van de Peut: “Door aan te bieden meer mensen op te vangen dan onze wettelijke opgave, neemt het COA ons heel veel werk uit handen. Anders moeten we dit als gemeente volledig zelf verzorgen en daar zijn wij simpelweg te klein voor.
We erkennen de gevoeligheid van dit besluit binnen ons dorp. Daarnaast is het onze plicht om uitvoer te geven aan de Spreidingswet. Dit gaat samen op en sluit elkaar niet uit. Ik heb er vertrouwen in dat Scherpenzeel aan ontheemden een plek gunt.”

De spreidingswet vraagt van onze gemeente om asielzoekers op te vangen. Het college van burgemeester en wethouders geeft op korte termijn duidelijkheid over hoe Scherpenzeel deze opgave gaat oppakken. Het college is zich ervan bewust dat over dit onderwerp de meningen sterk uiteenlopen. Het erkennen van de gevoeligheid en het moeten nakomen van verplichtingen uit de spreidingswet gaan samen op en sluiten elkaar niet uit.

Alle gemeenten hebben op grond van de Spreidingswet een wettelijke taak om opvangplekken voor asielzoekers mogelijk te maken. Als gemeenten zelf geen invulling geven aan deze opgave, kan het Rijk uiteindelijk besluiten hoe en waar opvang wordt georganiseerd. 
Daarom onderzoekt het college hoe onze gemeente aan deze wettelijke opdracht kan voldoen.

Zoveel mogelijk invloed houden

Door zelf op tijd keuzes te maken, houdt de gemeente invloed op de manier waarop de opvang wordt georganiseerd. In regionaal overleg kunnen gemeenten afspraken maken over de verdeling van de opvangopgave. Ook kan de gemeente binnen de wettelijke kaders zelf voorstellen doen over de invulling. 
Het college komt binnenkort met duidelijkheid over hoe in Scherpenzeel de Spreidingswet wordt uitgevoerd. Dit is geen besluit over een locatie.

Zorgvuldige keuzes en duidelijke afspraken

Er is geen mogelijke locatie aangewezen voor opvang en er zijn ook geen locaties in onderzoek. Eerst bepaalt het college hoe het invulling wil geven aan de wettelijke opgave. Daarna volgt verdere besluitvorming. Inwoners krijgen de gelegenheid om mee te denken. Het uitgangspunt is zorgvuldigheid, beheersbaarheid en transparantie.

Mensen die tijdelijk veiligheid zoeken

Achter de opvangopgave staan mensen die hun land hebben moeten verlaten en op zoek zijn naar veiligheid. Het gaat om personen die tijdelijk opvang nodig hebben terwijl zij wachten op duidelijkheid over hun situatie.
Het college benadrukt dat bekend is dat er binnen onze samenleving verschillende meningen bestaan over dit onderwerp. Tegelijkertijd vindt het college dat er ruimte moet zijn voor zowel zorgen als begrip.

Meepraten over mogelijke locatie

De gemeente begrijpt dat het onderwerp vragen en zorgen oproept. Uit eerder onderzoek blijkt dat inwoners verschillend denken over de opvang van asielzoekers. Het college betrekt inwoners zodra er meer duidelijkheid is over de uitvoering van de Spreidingswet in Scherpenzeel. Inwoners kunnen dan bijvoorbeeld meepraten over een mogelijke locatie. 
Het is belangrijk om samen verantwoordelijkheid te nemen voor deze opgave. Daarbij is er aandacht voor de leefbaarheid, de veiligheid en de zorgen die inwoners hebben. Het doel is om hierover open en respectvol met elkaar in gesprek te blijven.
 

Het ministerie van Asiel en Migratie vraagt de gemeente om uitleg over de opvang van asielzoekers. Dit gebeurt omdat de gemeente niet voldoet aan de afspraken uit de Spreidingswet.

De Spreidingswet regelt dat asielzoekers zo eerlijk mogelijk over alle gemeentes worden verdeeld. Gemeenten zijn verplicht om een bepaald aantal opvangplekken te realiseren. Via de provincie houdt het ministerie bij hoe het daarmee gaat.

Ministerie vraagt uitleg via brief

Scherpenzeel heeft de taak om 64 asielzoekers op te vangen. Omdat onze gemeente haar taak nog niet uitvoert, stuurde het ministerie een brief. In deze brief vraagt het ministerie om meer informatie om te kunnen volgen hoe ver Scherpenzeel is met de plannen voor asielopvang.

Het college van burgemeester en wethouders heeft de gevraagde informatie aangeleverd. Met deze beantwoording laat de gemeente zien welke stappen tot nu toe zijn gezet. Ook volgt nog een gesprek met het ministerie met meer toelichting. 

Scherpenzeel staat op trede 2

De minister van Asiel en Migratie beoordeelt of dit voldoende is. Het ministerie werkt met een zogenoemde interventieladder. Deze bestaat uit 6 treden, waarin steeds meer zeggenschap van de gemeente naar het ministerie gaat. Scherpenzeel staat nu op trede 2 van deze ladder. 

Als uit de aangeleverde informatie en/of het gesprek onvoldoende voortgang blijkt volgens met ministerie, gaat Scherpenzeel naar trede 3. De gemeente komt dan onder actief toezicht te staan.

Het Rijk heeft de nieuwe taakstellingen bekendgemaakt uit de Spreidingswet, die op 31 januari 2024 in werking trad. Op basis van de landelijke capaciteitsraming voor 2026 is de indicatieve opgave voor de gemeente Scherpenzeel vastgesteld op 59 asielopvangplaatsen, waaronder 4 plaatsen voor alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama’s).

De eerdere opgave voor Scherpenzeel bedroeg 67 plaatsen. Met de nieuwe taakstelling daalt dit aantal naar 59 voor de periode 1 januari 2027 tot en met 31 december 2028. Alle opvangplaatsen moeten uiterlijk 1 juli 2027 gerealiseerd zijn.

De provincie Gelderland heeft een totale taak van 10.749 opvangplaatsen. Deze opgave wordt verder uitgewerkt in subregionale plannen, die naar verwachting uiterlijk september 2026 worden vastgesteld. Dit betekent dat Scherpenzeel rond de zomer van 2026 moet aangeven hoe de lokale opgave concreet wordt ingevuld.

In Scherpenzeel vangen we nog geen asielzoekers op. Dit is wel verplicht door de Spreidingswet. Het college onderzoekt dus, waar een opvanglocatie zou kunnen komen. Inwoners konden hierover meedenken via een online enquête. Deze stond open tussen 23 september en 12 oktober 2025.

De uitkomsten van de enquête zijn hier te lezen. 

Er komt geen asielzoekerscentrum (AZC) op het terrein van de tijdelijke Aldi aan De Breelaan. Vooral de maximaal beschikbare periode van 5 jaar maakt dat deze locatie voor zowel het COA als de gemeente niet werkbaar is. Het college gaat zoeken naar een andere locatie, waar een kleinschalig AZC voor 10 jaar kan komen.

In het verdeelbesluit van 20 december 2024 van minister Faber staat bij Scherpenzeel de taakstelling (opdracht) van 17 asielzoekers. Dit aantal asielzoekers moet voor 1 juli 2025 gehuisvest worden. Dit is een verschil met het eerder opgelegde aantal asielzoekers. Meerdere gemeenten kregen andere taakstellingen vanuit het verdeelbesluit. Hier is onduidelijkheid over ontstaan.

Brief naar de minister

Scherpenzeel werkt voor de opvang van asielzoekers samen met meerdere gemeentes in Gelderland. Om meer duidelijkheid te krijgen van de minister, heeft de commissaris van de Koning van Gelderland een brief gestuurd naar de minister van Asiel en Migratie. Hierin vraagt hij om extra uitleg en hoe de nieuwe cijfers gezien moeten worden. 

Hier is nog geen besluit opgenomen door het ministerie. Wel gaf het ministerie in een brief aan positief te staan tegenover het voorstel van provincie Gelderland. Daarna is het kabinet gevallen en is geen besluit genomen. 

Minister Faber heeft een nieuw verdeelbesluit genomen. Hierdoor is onduidelijkheid ontstaan over het aantal op te vangen asielzoekers. De gemeenteraad neemt daarom voorlopig geen besluit over het ‘Plan van Aanpak Opvang Ontheemden’.  

Onderzoek naar AZC en andere opvangvormen

In het voorstel ‘Plan van Aanpak Opvang Ontheemden’ stonden verschillende beslispunten: onderzoeken of er een AZC mogelijk is op de locatie van de Aldi aan de Breelaan. En onderzoeken of er woningen voor gemengde doelgroepen mogelijk zijn aan De Dreef en op Tulpenhof. En of kamerbewoning, premantelzorg en dergelijk in Scherpenzeel de druk op onze woningmarkt kan verlichten.

Verdeelbesluit niet duidelijk

In het verdeelbesluit van 20 december 2024 van minister Faber staat bij Scherpenzeel de taakstelling (opdracht) van 17 asielzoekers. Dit aantal asielzoekers moet voor 1 juli 2025 gehuisvest worden. Dit is een verschil met het eerder opgelegde aantal asielzoekers. Meerdere gemeenten kregen andere taakstellingen vanuit het verdeelbesluit. Hier is onduidelijkheid over ontstaan.

Brief naar de minister

Scherpenzeel werkt voor de opvang van asielzoekers samen met meerdere gemeentes in Gelderland. Om meer duidelijkheid te krijgen van de minister, heeft de commissaris van de Koning van Gelderland een brief gestuurd naar de minister. Hierin vraagt hij om extra uitleg en hoe de nieuwe cijfers gezien moeten worden. Hier is nog geen reactie op ontvangen.

Conclusie

De gemeenteraad neemt voorlopig geen besluit over het ‘Plan van Aanpak Opvang Ontheemden’.