Wat levert de opvang van asielzoekers een gemeente financieel op?

Het college heeft onlangs besloten om een voorkeursrichting uit te spreken wat betreft de opvang van asielzoekers. Een vraag die vaak wordt gesteld, gaat over de kosten: verdient de gemeente aan de opvang van asielzoekers?

We maken onderscheid tussen twee mogelijkheden:

  • De gemeente voldoet aan haar taakstelling (verplichting uit de Spreidingswet) en vangt 59 vluchtelingen op. Dit is dan zonder inzet van het COA.
  • De gemeente vangt meer dan 100 vluchtelingen op. Het COA verzorgt dan de opvang. Voor deze mogelijkheid heeft het college onlangs gekozen. 

Welke kosten en vergoedingen zijn er als de gemeente de volledige opvang verzorgt?

Wanneer de gemeente zelf de opvang verzorgt zijn de kosten te onderscheiden in drie categorieën:

  • Uitvoeringskosten
  • Transitiekosten
  • Exploitatiekosten

Uitvoeringskosten

Voor de uitvoeringskosten krijgt de gemeente een bedrag van 11 euro per dag per opvangplek. Dit is een gemiddeld maandbedrag van 19.740 euro. Met dit bedrag moet de gemeente de kosten voor ambtelijke inzet (bijvoorbeeld rondom voorbereiding en vergunningverlening), dagelijkse personele begeleiding, coördinatie, verzekeringen en financiële administratie bekostigen. En hieronder valt ook educatie, ontwikkelactiviteiten en vrijetijdsbesteding voor de asielzoekers.

Deze 11 euro is een normbedrag, wat inhoudt dat als de kosten hoger uitvallen dan het normbedrag dit volledig voor rekening van de gemeente komt. Gezien alle taken die nodig zijn, is het duidelijk dat de 11 euro per dag per opvangplek niet voldoende is. De gemeente gaat in het geval van het organiseren van de eigen opvang voor 59 asielzoekers fors betalen. Pas vanaf ongeveer 400 opvangplekken zijn de kosten en vergoedingen ongeveer in balans. 

In het kort: 

Eigen opvang: 59 opvangplekken (exacte taakstelling volgens de Spreidingswet -> vergoeding landelijk 11 euro per plek per dag -> alles daarboven is voor rekening van de gemeente

Vanaf 400 opvangplekken zijn de kosten relatief minder en heeft de gemeente (bijna) geen eigen kosten. 

Opvang COA: alleen mogelijk bij 100 tot 120 opvangplekken-> alle kosten worden betaald door COA -> de gemeente ontvangt geen 11 euro per plek per dag. 

Transitiekosten

Dit zijn de kosten die de gemeente maakt om de opvanglocatie geschikt te maken en een pand of units neer te zetten. Alleen de werkelijk gemaakte kosten worden vergoed. Om de werkelijke kosten vergoed te krijgen, moet vooraf een raming van de kosten worden ingediend bij het ministerie. Pas na akkoord van het ministerie op deze raming worden de werkelijke kosten vergoed.

Exploitatiekosten

Voor de kosten van beveiliging, energie, onderhoud en beheer kan de gemeente een aanvraag indienen voor vergoeding van de werkelijk gemaakte kosten. Om de werkelijke kosten vergoed te krijgen, moet vooraf een raming van de kosten worden ingediend bij het ministerie. Pas na akkoord van het ministerie op deze raming worden de werkelijke kosten vergoed.

Welke kosten en vergoedingen zijn er wanneer het COA de volledige opvang verzorgt?

Bij een AZC dat volledig door het COA wordt beheerd, ontvangt de gemeente geen 11 euro per opvangplek per dag. De kosten zijn voor rekening van het COA.

De gemeente kan wel een bijdrage ontvangen via het Faciliteitenbesluit opvangcentra. Deze bijdrage wordt per gemeente vastgesteld en kan onder meer betrekking hebben op gemeentelijke werkzaamheden, onderwijs en voorlichting.

Samengevat

 Gemeentelijke opvangCOA-AZC
Aantal plekken59100-120
Vergoeding uitvoeringskosten11 euro per beschikbare plek per dag.Niet van toepassing.
Kosten voor beheer en exploitatieWerkelijke kosten kunnen worden vergoed na voorafgaand akkoord door het ministerie.Voor rekening van het COA.
TransitiekostenWerkelijke kosten kunnen worden vergoed na voorafgaand akkoord door het ministerie.  Voor rekening van het COA.
Vergunningverlening, omgevingsplanBinnen het normbedrag van 11 euro.Voor rekening van het COA.
Financiële risico’s Voor de gemeente.Voor het COA.