Veelgestelde vragen over opvang

Sinds 31 januari 2024 is de Spreidingswet in werking. Gemeenten hebben nu de wettelijke taak om voor asielopvang te zorgen. Dit is een verplichte opdracht per gemeente (taakstelling). Voor Scherpenzeel is per 1 januari 2027 de opgave 59 asielopvangplaatsen, waarvan 4 opvangplaatsen geschikt voor minderjarige asielzoekers (besluit in maart 2026). Deze asielplekken moeten per 1 juli 2027 beschikbaar zijn. 

Er zijn geen locaties bekend of aangewezen voor de opvang van asielzoekers. Dit onderzoek moet nog starten. 

In 2025 konden inwoners alvast meedenken over mogelijke locaties via een online vragenlijst. De resultaten zijn hier te lezen: Resultaten | Gemeentepanel Scherpenzeel - Inwonerspanel

Kan Scherpenzeel ervoor kiezen om geen asielzoekers op te nemen?
Via de Spreidingswet is iedere gemeente verplicht om asielzoekers te huisvesten. Met regiogemeentes voeren we overleg over de opvang van diverse vluchtelingen, ook Oekraïners en statushouders.

Het weigeren van opvangen van asielzoekers of andere vluchtelingen waar we een taakstelling voor hebben, heeft gevolgen. Tot uiteindelijk het aanwijzen van een asielopvanglocatie door de minister, buiten de gemeente om.  

De minister van Asiel en Migratie houdt het toezicht op de Spreidingswet. Dit gebeurt aan de hand van een interventieladder die uit de volgende stappen bestaat:
Fase 1 Signaleren
Fase 2 Informatie opvragen en valideren
Fase 3 Actief toezicht: afspraken over acties, termijnen en vervolg
Fase 4 Vooraankondiging van juridische interventie
Fase 5 Besluit tot indeplaatsstelling met laatste termijn om alsnog zelf te voorzien
Fase 6 Sanctie indeplaatsstelling

Op grond van de huidige situatie staat onze gemeente op trede 2 van de interventieladder. Na de brief en het aankomende gesprek (zie Stand van Zaken - mei 2026) kan opschaling naar trede 3 volgen. 

Asielzoekers worden opgevangen in een asielzoekerscentrum (AZC) onder leiding van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Hier wachten zij hun procedure af. Een asielzoeker verblijft dus tijdelijk in een AZC. De uitkomst is of een verblijfsvergunning (daarmee wordt de asielzoeker een statushouder) of een afwijzing (daarna volgt terugkeer naar het land van herkomst). 
Een AZC kan in verschillende groottes bestaan. Ook een kleinere locatie is mogelijk, denk hierbij aan 150 asielzoekers of minder.

Ook kan een gemeente kiezen voor een kleinere locatie, die mogelijk onder het grotere AZC in een regiogemeente valt. Dat heet een satelliet-locatie. Het COA is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken in een AZC. 

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken in een AZC. 

In een opvanglocatie zijn meestal woonvoorzieningen, recreatieruimtes, kantoorruimtes en sportvoorzieningen. 

Bij een satelliet-locaties gaan de bewoners voor onder meer begeleiding, zorg en taallessen naar de hoofdlocatie. Hierover worden nadere afspraken gemaakt met het COA en een buurgemeente.

Binnen een AZC waar meer dan 100 personen wonen is beveiliging aanwezig. Bewoners mogen natuurlijk wel naar buiten om te sporten en winkelen etc. Na verloop van tijd - na 3 maanden - mogen asielzoekers ook gedeeltelijk werken.

Veiligheid is een belangrijk thema. Mocht er een locatie komen, dan maakt de gemeente afspraken met politie, boa’s, omwonenden en het COA. Op opvanglocaties zijn verschillende vormen van beveiliging mogelijk, zoals fysieke beveiligers, mobiele veiligheidsteams en cameratoezicht.  

Bij opvanglocaties met meer dan 100 bewoners organiseert het COA meestal 24 uur per dag fysieke beveiliging. Bij locaties met minder dan 100 bewoners wordt de beveiliging anders geregeld. In dat geval moet een gemeente zelf de fysieke dag en nacht beveiliging  regelen en betalen. 

De veiligheid buiten het asielzoekerscentrum organiseert de gemeente. De gemeente is namelijk altijd verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid binnen de gemeente.

Over het algemeen zorgen asielzoekers niet voor overlast. Mocht dit wel voorkomen dat is het aan de gemeente en politie om buiten het AZC te handhaven, zoals ook kan bij andere vormen van overlast. 

Statushouders (of vergunninghouders) zijn voormalige asielzoekers met een verblijfsvergunning. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) koppelt deze vergunninghouders via de provincie aan gemeenten. Gemeenten moeten zorgen voor passende woonruimte voor statushouders. In Scherpenzeel doen we dit samen met Woonstede.

Natuurlijk is dit een uitdagende klus gezien het beperkte aantal huurwoningen. Wij houden oog voor de leefbaarheid aangezien de sociale huurwoningen vaak in dezelfde wijken staan.

Scherpenzeel vangt vanaf het begin van de oorlog in Oekraïne vluchtelingen uit dit land op. Onze taakstelling is om 99 personen op te vangen. Vanaf half maart 2022 vangen we 32 mensen op in de Villa (bij het gemeentehuis). Na een interne verhuizing zijn dat nu 36 mensen. En er zijn 13 flex-woningen voor 50 personen op de Tulpenhof aan de Nieuwstraat.

Kijk voor meer informatie op de pagina Oekraïne.