Reactie B&W besluit op bezwaar GS

Home > Inwoners > Actualiteiten > Reactie B&W besluit op bezwaar GS

Reactie B&W besluit op bezwaar GS

RSS
Dit item is verlopen op 27-11-2020.

Het college van B&W heeft de raad door middel van een raadsmemo geinformeerd over het besluit van Gedeputeerde Staten (GS) op het bezwaar van de gemeente Scherpenzeel.

Achtergrond bezwaar

Zoals u weet vinden wij dat provinciale regieneming over de bestuurlijke toekomst van Scherpenzeel niet te rechtvaardigen is in het licht van de voorwaarden die het Beleidskader stelt. Met het bezwaar tegen het besluit van GS, en het verzoek aan de Minister, wilde het College van Scherpenzeel naleving van het Beleidskader afdwingen.

Geen inhoudelijke behandeling

Nadat eerder de minister oordeelde dat ons schorsingsverzoek niet ontvankelijk was, heeft ook de Commissie voor de Rechtsbescherming nu geconcludeerd dat het besluit van GS niet voor bezwaar open staat. GS heeft dit advies een op een overgenomen. Dit betekent dat er niet meer gekeken wordt naar de inhoudelijke argumenten. Alhoewel onze verwachtingen ten aanzien van een inhoudelijke behandeling van ons bezwaar al direct na het indienen daarvan waren getemperd (door uitspraken van de provincie in de media, zie deze link) had ons College, gezien de uitvoerige inhoudelijke bespreking van onze bezwaren tijdens de hoorzitting op 6 oktober jl. (verslag is bijgevoegd bij brief GS) toch de hoop dat de Commissie voor de Rechtsbescherming alsnog tot een inhoudelijke behandeling zou overgaan. Daarvoor heeft de Commissie helaas niet gekozen. GS heeft het advies van de Commissie (niet-ontvankelijkheid) overgenomen in hun Besluit op Bezwaar.

Onze reactie

Het college van Scherpenzeel vraagt al sinds begin dit jaar om een ‘frisse blik’ en een beoordeling op inhoudelijke gronden. Door de nu aangevoerde procedureregels kan Scherpenzeel juridisch niet afdwingen dat de provincie onze plannen en feitelijke bestuurskracht in het licht van het Beleidskader moet beoordelen. Wij vinden dat heel teleurstellend. Het lijkt erop dat er sinds de casus Haren (gedwongen herindeling), en de komst van het nieuwe beleidskader, weinig veranderd is. De provincie wordt niet beperkt in haar regieneming over Scherpenzeel. Wij vinden dat slecht nieuws voor iedereen die zich inzet voor de toekomst van ons zelfstandige dorp.

Waar ging de bezwaarprocedure ook al weer over?

Het College betwist niet de bevoegdheid van een provincie om, op grond van de Wet arhi, regie te nemen over de bestuurskrachtverbetering van gemeenten. Wij verzetten ons wel tegen het feit dat dit gebeurt in strijd met het Beleidskader herindeling (een Beleidsregel die de discretionaire bevoegdheid van provincies inperkt). Het Beleidskader herindeling stelt dat gedwongen herindeling uitzondering moet zijn, en dat het starten van een artikel 8 arhi-procedure (provinciale regieneming) enkel aan de orde kan zijn in het geval van (stagnatie in de aanpak van) ‘evidente bestuurskrachtproblematiek’. Bij evidente bestuurskrachtproblemen moet volgens het Beleidskader gedacht worden aan het niet meer in staat zijn tot het organiseren van adequate dienstverlening richting inwoners of het niet in staat zijn tot het leveren van de nodige bijdrage aan het realiseren van maatschappelijke opgaven (i).

Achteraf rechtmatigheid toetsen onwenselijk

Wij vinden het onwenselijk dat de vraag, of de Arhi-procedure terecht is ingezet, door deze uitspraak van de Commissie Rechtsbescherming pas na afloop van het proces aan de orde zal komen. Zolang evidente bestuurskrachtproblematiek niet is onderbouwd, is Scherpenzeel van mening dat het onrechtmatig en onwenselijk is dat Scherpenzeel de regie verliest over haar eigen toekomst. Daarmee wordt niet alleen de mening van de inwoners genegeerd (het eerste beoordelingscriterium bij de toetsing van een herindelingsvoorstel), maar ook voorbij gegaan aan de democratische besluitvorming in de Scherpenzeelse raad.

Een Arhi-procedure heeft, zoals ook ter zitting betoogd, een grote impact op het werken aan de bestuurlijke en maatschappelijke opgaven waar Scherpenzeel voor staat, en daarmee op ons toekomstperspectief (het wordt daarmee een ‘self fulfilling prophecy’).

Wat betekent het besluit ‘niet-ontvankelijk’ voor Scherpenzeel?

Het besluit van GS om onze bezwaren niet ontvankelijk te verklaren bevestigt het beeld dat gemeenten een hele zwakke rechtspositie hebben in een herindelingstrajectii. Gemeenten kunnen nergens (noch bij de minister, noch bij een provinciale bezwarencommissie) terecht om inhoudelijk en juridisch te beoordelen of een provincie zo’n herindelingstraject terecht (en juist) oppakt. Als ons College besluit het hierbij te laten, blijft de rechtmatigheidstoets in het gehele wetgevingstraject richting herindeling beperkt tot het advies dat komende zomer aan de Minister zal worden uitgebracht door de Afdeling Advisering van de Raad van State. Dat is dan echter ‘slechts’ een advies, en geen juridische toets. Een advies kan in de politiek-bestuurlijke beoordeling door provincie en rijk terzijde worden geschoven. Feitelijke rechtsbescherming ontbreekt dan. Bijvoorbeeld ten aanzien van de bevoegdheden die de Provincie, indien ze besluit het herindelingstraject voort te zetten, op grond van art. 20 Wet arhi vanaf komende januari naar zich toe kan trekken met betrekking tot onze gemeentefinanciën.

Wat gaat het College van B&W nu doen?

Scherpenzeel is de eerste gemeente waarvan de provincie voornemens is om herindeling af te dwingen sinds het nieuwe Beleidskader de rol van provincies inperkte (iii). Alhoewel hierover dus nog geen jurisprudentie is, biedt dit nieuwe regime (een beleidsregel zoals bedoeld in de Awb) mogelijk nieuwe aanknopingspunten op basis waarvan we toch een inhoudelijk, juridisch oordeel zouden kunnen afdwingen. Dit wordt momenteel onderzocht.

Onze inhoudelijke mening over het Open Overleg is niet veranderd; wij hebben immers geen inhoudelijke reactie ontvangen op onze argumenten. Ook niet ten aanzien van onze bezwaren tegen de opzet van dit Open Overleg (Plan van Aanpak). Het advies van de Commissie van de Rechtsbescherming, en het besluit van GS hierop, sterkt ons in het gevoel dat de kaarten al zijn geschud.

Wel maakt deze uitspraak dat we de eerdere keuze van ons College, om niet deel te nemen aan het Open Overleg, nogmaals tegen het licht houden. Dit ook indachtig de suggestie van de Minister om ons bezwaar tegen de start van het Open Overleg nogmaals in de procedure zelf in te brengen. Alhoewel we het daar ten principale mee oneens zijn (het open overleg zou pas mogen starten nadat duidelijk is of provinciale regieneming gerechtvaardigd is) kan dit een pragmatische overweging zijn om in ieder geval nog ergens een inhoudelijke discussie te kunnen voeren over de vraag, of het terecht is dat Scherpenzeel de regie over haar eigen toekomst wordt ontnomen.

Bijlage 1 Besluit op Bezwaar GS

Bijlage 2 Artikel Gemeentestem 2019

Noten

i Dat is in Scherpenzeel aantoonbaar niet het geval. Zie o.a. Programmabegroting 2021-2024 met batig meerjarenperspectief, oordeel gemeentefondsspecialist dr. Jan Verhagen over solide financiële positie, en het rapport ‘Zicht op Bestuurskracht’, Review Bestuurskrachtopgave door BMC September 2020.
ii Zoals ook betoogd door de advocaten van GS in een artikel, dat vooruitlopend op het nieuwe beleidskader is gepubliceerd.
iii In andere provincies leidde de komst van het nieuwe Beleidskader tot andere afwegingen, zoals o.a. gebleken is uit uitspraken van provincie Utrecht (herindelingen worden niet van bovenaf opgelegd, link) en Noord-Brabant (casus Nuenen)